یارانۀ فرهنگی در برزیل

عصر ایران؛ امیر طلوعی- تلما رودریگز یکی از میلیون‌ها شهروند سائوپائولو است که ساعات بسیاری از شبانه روزش را در مسیر رفت‌وآمد به محل کار طی می کند.

او از این آمد و شدهای هر روزه بیزار است، زیرا وسایط نقلیه عمومی در برزیل همیشه مملو از جمعیت هستند و تحمل آشفتگی، ازدحام و سرعت پایین آن‌ها برای مسافران هر روزه دشوار است. اما حالا برای افرادی مانند تلما رودریگز، نوری در دل تاریکی این زندگی ملالت بار پیدا شده است.

در ماه گذشته دولت برزیل اعلام کرد برای افرادی که در آمد ماهانۀ آنها کمتر از 300 دلار است، یک یارانۀ فرهنگی به ارزش 20 دلار در ماه در نظر گرفته است که در کارت های الکترونیکی مخصوصی شارژ  می شود و واجدین شرایط می توانند از آن برای خرید کتاب، بلیت سینما، کنسرت، موزه و یا شرکت در کلاس های فرهنگی استفاده کنند.

تا به حال 356 هزار نفر در این طرح ثبت نام کرده اند و دولت انتظار دارد در نهایت 42 میلیون نفر واجدین شرایط به این سامانه بپیوندند.

در کشوری مانند برزیل که به رغم رشد شتابان سال های اخیر، هنوز با فقر گسترده ای دست به گریبان است چنین طرحی می تواند نقش مهمی در ارتقای فرهنگ عمومی داشته باشد.

مارتا سوپلیسی وزیر فرهنگ این کشور در بارۀ این طرح می گوید: «ما در حال آزمودن یک ایدۀ جدید هستیم. می خواهیم مردم بتوانند به تئاتر یا موزه ای که همیشه دوست داشته اند بروند، فیلمی را که می پسندند تماشا کنند و کتابی را که مورد علاقه شان است بخرند.»

مقامات برزیلی می دانند ایجاد تحول در عرصه فرهنگ امری زمان بر خواهد بود، اما با دموکراتیزه کردن دسترسی مردم به فرهنگ و واگذاری قدرت خرید به عموم مردم، امیدوارند اقتصاد فرهنگی این کشور دچار شکوفایی شود. البته گریزی از هزینه شدن بخشی از این یارانه برای خرید محصولات مبتذل و نازل فرهنگی نیز نخواهد بود، اما در نهایت این امید وجود دارد که به مرور زمان در نهایت سلیقۀ فرهنگی مردم نیز ارتقا پیدا کند.

وزیر فرهنگ برزیل می فزاید: «امیدواریم این طرح انقلابی در فرهنگ برزیل به وجود بیاورد. با این کار ما فرصتی را در اختیار اقشاری از جامعه قرار می دهیم که هرگز از آن برخوردار نبوده اند و در عین حال به رشد تولیدات فرهنگی نیز کمک خواهیم کرد. البته هرگز توهم ایجاد تغییرات سریع را نداریم ولی امیدواریم این یارانه در نهایت سبب رشد ذائقۀ فرهنگی مردم شود، هرچند می دانیم که این مستلزم یک فرآیند بسیار زمان بر و بلند مدت خواهد بود.»

به رغم پیش رفت های به دست آمده در سالهای اخیر، سطح سلیقۀ فرهنگی بسیاری از اقشار فقیر برزیل هنوز بسیار نازل است، به طوری که هر برزیلی سالانه به طور متوسط تنها خواندن 4 کتاب را شروع می کند و 2 کتاب (شامل کتابهای درسی) را از ابتدا تا انتها می خواند. همچنین 85 درصد برزیلی ها در اوقات فراغتشان تنها تلویزیون تماشا می کنند.

دولت برزیل با شرکتهای مختلف عرضه کنندۀ محصولات فرهنگی برای پذیرش کارتهای یارانۀ فرهنگی قرارداد بسته است و بنگاه های اقتصادی این کشور را نیز برای عضویت پرسنلشان در این طرح تشویق می کند. جالب است که تا به حال بیشترین استقبال از این فراخوان نه از جانب سازمانهای بزرگ دولتی، بلکه توسط بنگاه های کوچک اقتصادی انجام شده است.

دولت این بنگاه ها را تشویق می کند یارانه فرهنگی را نیز به عنوان بخشی از دستمزد پرداختی به پرسنل خود تقبل کنند. شرکتهای مختلف عرضه کننده کارتهای اعتباری نیز در حال تولید و توزیع کارتهای مخصوص این طرح هستند.

انجام چنین طرح هایی پیش از این نیز در برزیل سابقه داشته است، مثلاً اختصاص مبلغ ماهانۀ بین 15 تا 125 میلیون دلار یارانۀ نقدی برای تحصیل کودکان و یا برنامه های بهداشتی پیش و پس از زایمان سبب شده  است جمعیتی بالغ بر 20 میلیون نفر از مردم این کشور از فقر نجات داده شوند. حزب کارگر برزیل که در 11 سال اخیر قدرت را در این کشور در اختیار داشته با همین سیاستها توانسته است سه دورۀ متوالی برندۀ انتخابات باشد.
منبع: گاردین