چرا دچار فراموشی می شویم؟

فراموشی یکی از پدیده‌های رایج شناختی است که می‌تواند در سنین مختلف و به دلایل گوناگون بروز پیدا کند. از دیدگاه علوم اعصاب شناختی، حافظه فرآیندی چند مرحله‌ای شامل رمزگردانی، ذخیره‌سازی و بازیابی اطلاعات است و اختلال در هر یک از این مراحل می‌تواند به فراموشی منجر شود، اما باید دانست که در بسیاری از موارد، فراموشی‌های روزمره طبیعی بوده و ناشی از عوامل موقتی هستند.

به گزارش ایسنا، دکتر «روح اله زاهدیان» عضو هیات علمی گروه علوم اعصاب دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به اینکه کاهش توجه و تمرکز یکی از مهم‌ترین علل فراموشی محسوب می‌شود، افزود: زمانی که فرد تحت استرس، اضطراب یا فشارهای روانی قرار دارد، عملکرد شبکه‌های عصبی مرتبط با توجه و حافظه، به ویژه در قشر پیش‌پیشانی و هیپوکامپ، دچار اختلال می‌شود.

به گفته وی، استرس مزمن با افزایش سطح هورمون کورتیزول می‌تواند فرآیند تثبیت حافظه را تضعیف کرده و توانایی یادآوری اطلاعات را کاهش دهد.

کم خوابی و فراموشی

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در ادامه بیان کرد: کم‌خوابی و اختلالات خواب نیز نقش اساسی در بروز فراموشی دارند. خواب، به ویژه مراحل خواب عمیق و خواب REM، برای تحکیم حافظه و سازمان‌دهی اطلاعات آموخته شده ضروری است؛ محرومیت از خواب باعث کاهش انعطاف‌پذیری سیناپسی و افت عملکرد شناختی می‌شود.

دکتر زاهدیان به دیگر عوامل دخیل در بروز فراموشی پرداخت و گفت: با افزایش سن، تغییراتی طبیعی در ساختار و کارکرد مغز رخ می‌دهد که می‌تواند منجر به کاهش سرعت پردازش اطلاعات و کندی در بازیابی حافظه شود؛ این تغییرات در اغلب موارد طبیعی هستند و تا زمانی که فعالیت‌های روزمره فرد را مختل نکنند، نشانه بیماری محسوب نمی‌شوند.

به گفته وی، فراموشی‌های شدید، پیشرونده یا اختلال‌زا می‌توانند نشانه‌ای از اختلالات شناختی بوده و نیازمند بررسی تخصصی باشند.

سبک زندگی و نقش آن در فراموشی

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با تأکید بر اینکه عوامل مرتبط با سبک زندگی، تأثیر مستقیمی بر سلامت حافظه دارند، ادامه داد: تغذیه نامناسب، کمبود برخی ریزمغذی‌ها مانند ویتامین‌های گروه B، اسیدهای چرب امگا ۳ و آنتی‌اکسیدان‌ها، مصرف الکل و مواد مخدر و استفاده نادرست از برخی داروها می‌توانند عملکرد سیستم عصبی را تحت تأثیر قرار دهند.

دکتر زاهدیان ادامه داد: مطالعات علمی نشان می‌دهد که پیشگیری از فراموشی و حفظ سلامت شناختی تا حد زیادی با اصلاح سبک زندگی امکان‌پذیر است. خواب کافی و منظم، فعالیت بدنی مستمر، تغذیه سالم، مدیریت استرس و حفظ تعاملات اجتماعی از مهم‌ترین عوامل محافظت‌کننده از حافظه هستند.

فعالیت هایی که می‌تواند مغز را از دست فراموشی نجات دهد

وی افزود: همچنین فعال نگه داشتن مغز از طریق مطالعه، یادگیری مهارت‌های جدید، فعالیت‌های فکری و چالش‌های شناختی، موجب تقویت انعطاف‌پذیری عصبی و بهبود عملکرد حافظه می‌شود.

بر اساس گزارش سایت وبدا، این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در پایان یادآور شد: توجه به سلامت روان و مراجعه به متخصص در صورت بروز علائم غیرطبیعی یا نشانه های مداوم فراموشی، نقش مهمی در تشخیص زودهنگام و حفظ کیفیت زندگی افراد ایفا می‌کند.

برترین مقاصد سفر انفرادی جهان در ۲۰۲۶

بیشتر بخوانید:

هرگونه فراموشي را جدي بگيريد

خطر بی‌خوابی و استرس برای مفاصل/ آرتروز؛ مهمان همیشگی فرد مبتلا

تماشاخانه

موج برکناری زنان متخصص در میراث فرهنگی ایران / غیر متخصصین همچنان بر صندلی قدرت نشسته‌اند

ببینید آتش‌سوزی‌های صنعتی و تجاری در ایران / طی یک ماه بیش از ۳ آتش‌سوزی / نشت گاز ، سهل‌انگاری یا عمدی؟

فیلم های دیگر